Դաս 2

Սպիտակուցները օրգանական միցություններ են և գոյություն ունեն սպիտակուցների մոտ 30.000 տեսակ, որոնցից յուրաքանչյուրը կազմված են նույն 20 ամինաթթուների կոմբինացիաներից։Դրանք համադրվում են միմյանց հետ և կազմելով շղթա։Եթե ամինաթթուները միացած են ճիշտ հերթականությամբ, ապա շղթան դառնում է ակտիվ գործող սպիտակուց։Ամինաթթուները դասավորվում են սպիտակուցի մեջ ոչ թե անկանոն այլ նախապես ծրագրավորված հերթականությամբ։Հենց այդ ամինաթթուների դասավորությունն է որոշում սպիտակուցի բնույթը , կառուցվածքը և հատկությունը։Սպիտակուցի ամինաթթուների դասավորությունը շատ կարևոր է, եթե ամինաթթուները դասավորվեն սխալ հերթականությամբ ապա արդյունքում կձևավորվեն լիովին անօգուտ շղթաներ։Սպիտակուցները շատ յուրօրինակ կառույցներ են, ամբողջի ֆունկցիան կախված է առանձին մասերի ճիշտ կազմակերպումից։Բայց ինչն է որոշում ամինաթթուների ճիշտ դասավորությունը,որնել ապահովում է որոշակի տիպի սպիտակուցի առաջացումը։Սպիտակուցի կառուցվածքի հայտնագործությունը որ եղել է 20-րդ դարի 50-60-ականներին, ստիպել է կենսաբաններին այդ գաղտնիքը բացահայտելու նոր ուղղիներ փնտրել։Մեկը ենթադրում էր որ նա կարող է բացահայտել գաղտնիքը ։Գրքում հեղինակը նա առաջարկեց մի հետաքրքիր տեսություն. Նա գրում է

Կյանքը կարող է լինել բիոքիմիորեն կոխմնորոշված, իր քիմիական տարրերի, ավելի կոնկրետ ամինաթթուների միջև գոյություն ունեցող փոխադարձ ձգողականության շնորհիվ։

Սպիտակուցները բաժանվում են երկու խմբի՝ պարզ և բարդ սպիտակուցներ։Պարզ սպիտակուցները կազմված են միայն պոլիպեպտիդային շղթաներից իսկ բարդ սպիտակուցները պարունակում են նաև ոչ ամինաթթվային կամ պրոսթետիկ խմբեր: Տարբերում են բարդ սպիտակուցների հետևյալ դասերը՝գլիկոպրոտեիններ,լիպոպրոտեիններ,մետաղպրոտեիդներ,նուկլեոպրոտեիդներ,ֆոսֆոպրոտեիններ,քրոմպրոտեիդներ։

ԴՆԹ

Դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթուն(ԴՆԹ) բոլոր կենդանի օրգանիզմների և որոշ վիրուսների զարգացման և կենսագործունեության գենետիկական հրահանգները պարունակող նուկլեինաթթու է։ԴՆԹ-ի այն հատվածները, որոնք ծածկագրում են սպիտակուցներ, կոչվում են գեներ, իսկ ԴՆԹ-ի չծածկագրող հատվածներն ունեն կառուցվածքային նշանակություն կամ մասնակցում են ծածկագրող հատվածների ակտիվության կարգավորմանը։ԴՆԹ-ի երկու շղթաներն ընթանում են միմյանց հակառակ ուղղությամբ, որի պատճառով համարվում են հակազուգահեռ դասավորված։ԴՆԹ-ն հայտնաբերվել է 1869 թվականին Ֆրիդրիխ Միշերի կողմից։ Սկզբում նա այն անվանել է նուկլեին, բայց հետո, երբ բացահայտում է այդ նյութի թթվային հատկությունները, վերանվանում է՝ նուկլեինաթթու։

Ավելին, դեռ 20րդ դարի սկզբում շատ կենսաբաններ համարում էին, որ ԴՆԹ-ն ոչ մի կապ չունի տեղեկատվության պահպանման և փոխանցման հետ։Հետագայում ապացուցվեց, որ ոչ թե սպիտակուցներն են գենետիկական տեղեկատվությունը պահպանող մոլեկուլները, այլ ԴՆԹ-ն։

ԴՆԹ-ն գենետիկական ինֆորմացիայի կրողն է, ԴՆԹ-ի մոլեկուլի հետ է կապված կենդանի օրգանիզմների երկու կարևոր հատկություն՝ ժառանգականությունը և փոփոխականությունը։

ՌՆԹ

Ռիբոնուկլեինաթթուն բոլոր կենդանի օրգանիզմներում պարունակվող երեք հիմնական մակրոմոլեկուլներից մեկն է (մյուս երկուսը ԴՆԹ-ն և սպիտակուցներն են)։ Այնպես, ինչպես ԴՆԹ-ն, ՌՆԹ-ն նույնպես կազմված է նուկլեոտիդների շղթայից։Նուկլեինաթթուները հայտնաբերել է շվեյցարացի գիտնական Յոհան Միշերը 1868 թվականին։

ՌՆԹ-ի և ԴՆԹ-ի միջև գոյություն ունի 3 հիմնական տարբերություն.

  1. ԴՆԹ-ն պարունակում է դեզօքսիռիբոզ, իսկ ՌՆԹ-ն՝ ռիբոզ, որն ունի լրացուցիչ հիդրօքսիլ խումբ։ Այս խումբը մեծացնում է մոլեկուլի հիդրոլիզի հավանականությունը, այսինքն՝ նվազեցնում ՌՆԹ-ի մոլեկուլի կայունությունը։
  2. Ադենինին կոմպլեմենտար նուկլեոտիդը ոչ թե թիմինն է, ինչպես ՌՆԹ-ում, այլ ուրացիլը, որը թիմինի չմեթիլացված ձևն է։
  3. ԴՆԹ-ն երկպարույր է, որը կազմված է առանձին երկու մոլեկուլներից։ ՌՆԹ-ի մոլեկուլները հիմնականում ավելի կարճ ենև միաշղթա։ ՌՆԹ-ի որոշ մոլեկուլներ կարող են առաջացնել կրկնակի պարույրներ, ինչպես օրինակ փՌՆԹ-ում է։

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: